• چهارشنبه ۱۸ اسفند ماه، ۱۳۹۵ - ۰۹:۵۶
  • دسته بندی : علمی و آموزشی
  • کد خبر : 9512-4286-5
  • خبرنگار : 28009
  • منبع خبر : ----

آبخوان‌داری؛ راهکاری مدرن برای ذخیره‌سازی آب‌های سطحی


عضو هیئت علمی و رئیس بخش تحقیقات آبخیزداری مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع‌طبیعی استان زنجان تاکید کرد: آبخوان‌داری و پخش سیلاب راهکاری مدرن و موفق برای ذخیره‌سازی و استحصال آب‌های سطحی محسوب می‌شود.

 

پرویز عبدی‌نژاد در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، منطقه زنجان، اظهار کرد: در قرن بیست و یكم بیش از یك‌سوم جهان با كمبود آب مواجه بوده و نرخ رشد مصرف ‌آب نیز دو برابر نرخ رشد جمعیت است. این تقاضا با افزایش فشار بر منابع، مقاومت زمین را در مقابله با حوادث طبیعی كاهش داده است؛ در واقع سیل، طوفان، خشكسالی و قحطی اصلی‌ترین معضلات طبیعی جهان هستند و سیل اصلی‌ترین و آسیب‌رسان‌ترین حادثه طبیعی در جهان به شمار می‌رود. علاوه بر این، كمبود آب یكی از مهم‌ترین عوامل بیابان‌زایی است و در بسیاری از كشورهای قاره آسیا، سرانه آب در دسترس در طول سال‌های 1995 تا 2000 در حدود 40 تا 50 درصد كاهش یافته است.

 

وی با تاکید بر این‌که حفظ پوشش گیاهی موثر بر روی اراضی، منطقی‌‌ترین راه جلوگیری از تخریب اراضی است، ادامه داد: متاسفانه بیابان‌زایی معضل اصلی كشاورزی و منابع طبیعی ایران به شمار می‌رود و سرنوشت نهایی اراضی لخت و بدون پوشش گیاهی چیزی جز بیابان‌‌زایی نیست. این در حالی است که میانگین سالانه بارندگی در مناطق خشك و نیمه‌خشك، كم و پراكنش نزولات نیز نامناسب است. بارندگی‌های با شدت مدت متفاوت نیز منجر به بروز سیل‌های فصلی ناگهانی می‌شود كه ایران از جمله این مناطق جغرافیایی است.

 

عبدی‌نژاد با بیان این‌که ذخیره سیلاب‌ها در ترسالی‌ها، ضمن كاهش خرابی‌های سیل، از تأثیرات سوء كم آبی در خشكسالی‌های بعدی می‌كاهد، افزود: در چنین شرایطی بهره‌برداری از سیلاب‌ها كلید حل مسائل كم آبی قلمداد می‌شود و پخش سیلاب به منظور آبیاری سیلابی اراضی و تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها منطقی‌ترین راه‌حل این مشكل است. این در حالی است که خوشبختانه سیلاب در دسترس، اراضی حاصل‌خیز وسیع و حجم بسیار بزرگی از آبخوان‌های تهی یا كم آب در ایران، شرایط اولیه مورد نیاز پخش سیلاب را فراهم کرده است.

 

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی استان زنجان تاکید کرد: طرح‌های زیادی به منظور حفاظت ‌آب و خاك در كشور صورت گرفته است كه پخش سیلاب یكی از موفق‌ترین آن‌ها است؛ در واقع پخش سیلاب در سطح آبخوان، اداره بهینه توأم منابع طبیعی و لایه‌های متخلخل مخازن زیرزمینی است كه شرایط نگهداشت آب به‌صورت پایدار را فراهم می‌کند و بهره‌برداری از آن‌ با حفر چاه (آبكشی) و یا تخلیه قنوات و چشمه‌سارها میسر است.

 

این پژوهشگر با اشاره به این‌که ذخیره‌سازی آب در آبخوان از طریق تغذیه مصنوعی با استفاده از پخش سیلاب در پهنه مخروط‌های افكنه و دشت‌های دانه درشت به ساده‌ترین وجهی عملی است، افزود: اصولی‌ترین گام در برنامه‌ریزی جهت احداث سامانه‌های پخش سیلاب در گستره مخروط‌های افكنه و دشت‌های درشت دانه، شناسایی پتانسیل منابع آب و خاك مناسب با اهداف سامانه مذكور است.

 

عبدی‌نژاد ادامه داد: یکی از موفق‌ترین ایستگاه‌های احداث شده، ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قره‌چریان زنجان است که در سال 1375 به همت و تلاش مرکز تحقیقات منابع طبیعی و اموردام سابق استان زنجان راه‌اندازی شد؛ در واقع ایستگاه پخش سیلاب بر آبخوان دشت سهرین ـ قره‌چریان زنجان در بخش قره‌پشتلو قرار دارد و برای انحراف سیلاب از رودخانه قره‌چریان، از یك بند انحرافی و جهت انتقال آب از بند انحرافی تا داخل عرصه پخش نیزاز یك كانال به طول 2100 متر استفاده می‌شود. همچنین سالانه معمولا 30 تا 80 روز (از اواخر اسفند تا اوایل خرداد) از رودخانه آبگیری می‌شود كه البته این مقدار وابسته به میزان بارش سالانه و میزان آب رودخانه است.

 

وی یادآور شد: از مزیت‌های پخش سیلاب در منطقه احداث ایستگاه، احیای بیش از 60 حلقه چاه عمیق و نیمه‌عمیق در پائین‌دست ایستگاه و تعداد قابل ملاحظه‌ای قنات و چشمه است. البته بر اساس بررسی‌های محلی بیش از 40 حلقه چاه نیز بعد از احداث ایستگاه حفر شده که با احتساب آن، بیش از 100 حلقه چاه در منطقه احیا و یا حفر شده است. همچنین افزایش منابع آب زیرزمینی، موجب تبدیل بسیاری از زمین‌های زراعی دیم به آبی شده و زمینه را برای بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی ساکنان منطقه فراهم کرده است.

 

عبدی‌نژاد خاطرنشان کرد: ایجاد اشتغال در منطقه محدوده طرح و روستاهای پایین‌دست، انحراف سیلاب‌های ایجاد شده در رودخانه به سمت ایستگاه و جلوگیری از خطرات سیلاب در روستاهای پایین‌دست واقع در مسیر رودخانه، استقرار پوشش گیاهی چشمگیر به لحاظ کمی و کیفی، استقرار درختان و درختچه‌های خودرو از جمله صنوبر، سنجد، بید و گز، افزایش آبدهی قنات موجود در ایستگاه و فعالیت بخش خصوصی در داخل ایستگاه به منظور پرورش ماهی و کشاورزی از دیگر دستاوردهای راه‌اندازی ایستگاه مذکور به شمار می‌رود.


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: