• سه شنبه ۱۴ شهریور ماه، ۱۳۹۶ - ۱۲:۴۷
  • دسته بندی : علمی و آموزشی
  • کد خبر : 966-2186-5
  • خبرنگار : 28006
  • منبع خبر : ----

/به مناسبت روز ملی نجوم/

از نجوم ابوریحانی تا عصر تلسکوپ‌های فضایی


عضو هیئت‌علمی دانشگاه زنجان اظهار کرد: نقش دانشمندان مسلمان و مخصوصا دانشمندان مسلمان ایرانی در تحقیقات علم نجوم بی‌بدیل است.

 

عباس صفری در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، منطقه زنجان، با اشاره به اینکه قدیمی‌ترین بنای نجومی جهان استونهنج در کشور انگلستان واقع شده است، گفت: از تفکر در تاریخ چنین برمی‌آید که در گذشته پیشروترین و مقتدرترین تمدن‌ها آن‌هایی بوده‌اند که نگاه ویژه‌ای به نجوم داشته‌اند و یا حتی می‌شود چنین برداشت کرد که تمدن‌هایی که ارزش نجوم را درک کرده و از آن به عنوان ابزاری برای پیشرفت استفاده می‌نمودند، می‌توانستند به برترین تمدن‌های عصر خود بدل شوند.

 

وی ادامه داد: تمدن مایا در قاره آمریکا و تمدن مصر باستان در قاره آفریقا توانسته بودند در علم نجوم گام‌های بزرگ و موثری بردارند. کتیبه‌های کشف شده در بناهای هرمی شکل این تمدن‌ها نشان می‌دهد که ایشان چطور از این بناها برای اهداف نجومی استفاده می‌کردند.

 

عضو هیئت‌علمی دانشگاه زنجان افزود: در امپراطوری چین نیز با قدمت بیش از 5000 سال علم نجوم همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. به گونه‌ای که قدیمی‌ترین گزارش‌های مکتوب از رصد نواخترها و لکه‌های خورشیدی در کتب و طومارهای به جامانده از این تمدن است.

 

صفری تصریح کرد: از دیگر تمدن‌های پیشرفته‌ جهان که علم و به‌ خصوص علم نجوم در آن جایگاه ویژه‌ای داشته، تمدن ایران است. معبد آناهیتا در کرمانشاه و چغازنبیل درخوزستان نشانگر آن است که علم نجوم در ایران قدمتی از حدود بیش از 4000 سال دارد. همچنین نوشتارهای مختلف در اوستا کتاب مقدس ایرانیان باستان گواه از اهمیت علم نجوم نزد مردمان ایران باستان می‌دهد.

 

وی گفت: شاید بتوان گفت یکی از دلایلی که مردم ایران دین اسلام را با آغوش باز پذیرفتند، مشاهده نشانه‌های علمی و به‌ خصوص سخنان و آیاتی که نشان از یک ادراک ژرف و عمیق از علم نجوم داشت، دانست. مردمانی که همواره تفکر و تعقل برایشان جایگاه منحصر به ‌فردی داشته است، به طور قطع سخنانی را که ریشه در عقلانیت و تفکر دارند را با گوش جان شنیده و به حقیقت آن لبیک گفتند.

 

این استاد دانشگاه افزود: احترام و جایگاهی که دین اسلام برای تفکر و علم قائل شده است، بستری مناسب برای دانشمندان مسلمان ایجاد کرده است و این امر باعث شد که در دوره‌ای از تاریخ، جهان اسلام قطب بلا رقیب علم و تکنولوژی در جهان شود. در این بین دانشمندان مسلمان ایرانی در این پیشرفت نقش به‌سزایی داشته‌اند.

 

وی ادامه داد: از نخستین دانشمندان مسلمان ایرانی می‌توان از ابوالحسین عبدالرحمان صوفی رازی نام برد. ابوالحسین عبدالرحمان صوفی رازی (291-376 هجری)، دانشمند بزرگ اخترشناسی اهل ری است. از کتبی که از وی به جا مانده است می‌توان از «صور الکواکب»نام برد، که بی‌شک یکی از شاهکارهای علمی نجوم دوره اسلامی است.

 

صفری خاطرنشان کرد: وی نظریه‌های بدیع و اعجاب انگیزی درباره اجرام آسمانی و موضع‌شان و حتی قدر و رنگ ستارگان به رشته تحریر درآورده است. از مهم‌ترین دستاوردهای وی فهرست‌بندی اجرام غیر ستاره‌ای بدون استفاده از تلسکوپ که کمی پس از وی توسط ابن هیثم مطرح شد، بوده است.

 

وی در خصوص اهمیت کتاب «صور الکواکب» وی که به زبان عربی نگاشته شده است، گفت: اهمیت این کتاب به قدری بود که دانشمند عظیم الشأنی چون خواجه نصیرالدین طوسی آن را ترجمه و با خط خویش کتابت کرده است و نسخه نفیس آن در استانبول (ایاصوفیا) موجود است.

 

صفری با اشاره به اینکه از دیگر دانشمند برجسته و فخر علم و دانش ایران حکیم عمر خیام است، افرود: نام وی که در زمینه ریاضیات و ستاره‌شناسی به عنوان بزرگترین دانشمند جهان اسلام می‌درخشید چنان تاثیری بر دانشمندان هم عصر خود داشته است که این عصر در کتاب مقدمه‌ای بر تاریخ علم، بنام "عصر عمر خیام" خوانده می‌شود. از مهم‌ترین دستاوردهای وی تصحیح تقویم ایرانی و ایجاد تقویم جلالی بر گرفته شده از نام جلال الدین ملکشاه، است که بی‌شک دقیق‌ترین تقویم تاریخ است.

 

وی خاطرنشان کرد: در قرن بیست و یکم سرعت پیشرفت علم چنان افزایش یافته که حتی در بخش نجوم که هدف این نوشتار است، اشاره به نام این پیشرفت‌ها و دست‌آوردهای آنها از قبیل کشف قوانین نسبیت، شناخت تاثیرات ماده و انرژی تاریک، سیاه‌چاله‌ها و غیره امکان‌پذیر نیست.

 

صفری افزود: در حال حاضر چندین پروژه عظیم نجومی در سراسر دنیا در حال انجام است. از میان آن‌ها می‌توان به تحقیقات خورشیدی که با تلسکوپ‌هایی همچون اِسدیاُ و یا اِستِریو انجام می‌گیرند، رصدهای اعماق فضای تلسکوپ اشعه ایکس کپلر و یا گایا ، رصدهای رادیویی از تلسکوپ‌های زمینی آرسیبو و یا گرینبنک نام برد.

 

وی افزود: اما آنچه که مهم است نقش دانشمندان مسلمان و مخصوصا دانشمندان مسلمان ایرانی در این تحقیقات است. در چند دهه اخیر شاهده آن بوده‌ایم که دانشمندان ایرانی نقش به سزایی در پروژه های علمی داشته و یا حتی در برخی موارد همچون دکتر فیروز نادری مدیرکل اکتشافات منظومهٔ خورشیدی، دکتر کامران وفا استاد ایرانی-آمریکایی فیزیک در دانشگاه هاروارد و فیزیک‌دانان برجسته در زمینه نظریه ریسمان، شاهد آن بوده‌ایم که دانشمندان ایرانی نه تنها در این پیشرفت ها موثر بلکه در رأس امور و ابتدای پیکان علم در زمینه خود بوده‌اند.

 

این استاد دانشگاه تصریح کرد : مدت زمانی است که شاهد هستیم دانشمندانی مانند پرفسور یوسف ثبوتی از جنس و نسل همان خواجه نصیرالدین‌ها در پیکره دانش این سرزمین ظهور کرده‌اند که با پرورش نسلی از اساتید و دانشمندان جوان و خوشفکر امید قرار گرفتن نام ایران بر قله های دانش را بار دیگر در دل‌هایمان زنده کرده‌اند و نوید موفقیت‌های روزافزون و چشم‌گیر در زمینه‌های مختلف علمی علی‌الخصوص علم نجوم را به جهانیان می‌دهند.


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: